De adviesfilter: drie vragen die bepalen of een advies de moeite waard is

Je zit aan tafel met een goede vriend. Slimme man, ondernemer, iemand die je vertrouwt. Hij geeft je uitgebreid advies over hoe je met je mensen moet omgaan. Je rijdt naar huis vol nieuwe inzichten. Je vertelt je partner erover. Die kijkt je aan en zegt: maar hij heeft toch zelf helemaal geen mensen in dienst?

En dan besef je het. Je hebt een uur zitten luisteren naar iemand die op dit specifieke onderwerp geen enkele ervaring heeft.

Organisatiepsycholoog Adam Grant noemt dit de advice bias. We overschatten systematisch de waarde van advies van mensen die we aardig vinden. Hoe meer we van iemand houden, hoe geloofwaardiger hun advies voelt, ook als ze nergens verstand van hebben op het gebied waar het over gaat.

Grant ontwikkelde een Venn-diagram met drie cirkels om te toetsen of een advies de moeite waard is.

De eerste cirkel: motief. Heeft deze persoon het beste met mij voor? Is hij of zij oprecht bezig met mijn welzijn? Pas dit toe op kritiek op LinkedIn of TikTok. Heeft die persoon het beste met jou voor? Het antwoord is vrijwel nooit ja. Broccoli in je oren en verder gaan.

De tweede cirkel: expertise. Heeft deze persoon aantoonbare ervaring op dit specifieke gebied? Niet in het algemeen, maar precies op het terrein waar jij advies over krijgt. Je vader kan een wijs mens zijn, maar dat maakt hem nog geen expert op jouw vakgebied.

De derde cirkel: bekendheid met jouw situatie. Kent deze persoon jouw specifieke context goed genoeg om een relevant advies te geven? Iemand kan het beste met je voor hebben én expert zijn, maar als die persoon jouw situatie niet kent, past het advies mogelijk niet.

Alleen als alle drie de cirkels overlappen, heb je te maken met het meest waardevolle advies. Mist er één, dan weet je wat je ermee kunt. Alleen expertise zonder betrokkenheid levert advies dat niet bij je past. Alleen betrokkenheid zonder expertise levert goedbedoelde maar mogelijk schadelijke tips. Alleen bekendheid met je situatie zonder expertise houdt je in de paden die je altijd al bewandelde.

Er is nog één valkuil: de confirmation bias. Je vraagt advies, maar eigenlijk wil je bevestiging van wat je al denkt. Je stuurt met je vraag al aan op het antwoord dat je wilt horen. Let daarop. Het eerlijkste advies is zelden het advies dat het meest aanvoelt als een compliment.

Kies je adviseurs bewust. En durf te zeggen: op dit onderwerp zit jij niet in mijn Venn-diagram