Van "blijf rustig" naar "ik heb er zin in": stress als bondgenoot

Onderzoekers volgden bijna 30.000 mensen acht jaar lang en stelden ze twee simpele vragen: hoeveel stress had je het afgelopen jaar, en geloof je dat stress slecht is voor je gezondheid? Jaren later keken ze wie er nog leefde. Veel stress verhoogde de kans om te overlijden met 43 procent. Maar, en dit is de wending, alleen bij de mensen die geloofden dat stress schadelijk was. Wie evenveel stress had maar dat niet geloofde, liep geen verhoogd risico. Niet de stress was de moordenaar, maar de overtuiging erover. Met dat onderzoek opende For Hungry Minds een aflevering over stress als bondgenoot. Want je hart dat bonkt voor een spannend moment is misschien geen storing, maar je lijf dat zich klaarmaakt om te presteren.

De stressbril
Zie je je bonkende hart voor een echt spannende prestatie als een bedreiging, dan schiet je lijf in de overlevingsstand en word je dommer. Je bloedvaten vernauwen, er komt meer druk op je hart te staan. Zie je datzelfde bonkende hart als een teken dat je lichaam zich klaarmaakt, dan blijven je bloedvaten ontspannen, net als in een moment van moed of vreugde, en presteer je beter. Alia Crum liet in haar lab zien dat dit ook echt werkt: mensen die stress leerden zien als iets dat je scherper maakt, kregen een gezonder verloop van hun stresshormoon en durfden achteraf zelfs actiever om feedback te vragen. Je lichaam volgt het verhaal dat je jezelf vertelt. Er speelt nog een tweede hormoon mee. Oxytocine is niet alleen een knuffelhormoon, het is ook een stresshormoon. Shelley Taylor noemde dat tend and befriend: stress duwt je richting verbinding. Je zenuwen zijn eigenlijk een uitnodiging om naar mensen toe te bewegen in plaats van je te verstoppen. Denk aan sprekers die vlak voordat ze het podium op gaan elkaar high fives geven.

Stress tot bondgenoot maken
Hoe doe je dat? Vier dingen. Herlabel de signalen: zeg tegen jezelf "mijn lijf maakt zich klaar", niet "ik moet kalmeren". Zet de uitdagingbril op door terug te denken aan wat je al hebt doorstaan, want als je dat overleefde, kun je dit ook. Zoek verbinding onder stress: praat erover, help een ander, deel die high five. En onthoud wat stress eigenlijk betekent: het kan me iets schelen, ik vind dit belangrijk. Geen stress zou juist het slechte teken zijn.

Let op, dit gaat over momenten waarop stress hoort, over die presentatie of dat spannende gesprek, niet over piekeren op de bank. Op zulke momenten is de beste zin niet "blijf rustig", maar "wat ben ik een gaaf mens dat ik dit aanga".

Bronnen: het onderzoek onder bijna 30.000 mensen naar stress en overtuiging; Alia Crum (stress-mindset); Shelley Taylor (tend and befriend en oxytocine).