De onzichtbare emotionele bankrekening die elke relatie beïnvloedt

Je loopt naar een collega en geeft hem eerlijke, opbouwende feedback. Je hebt gelijk, je bedoelt het goed, en je hebt het netjes verpakt. En toch klapt hij dicht of schiet in de verdediging. Wat je je niet realiseerde: dit was zowat het eerste dat je in maanden echt tegen hem zei. Je nam op van een rekening waar je nooit iets op had gestort. In For Hungry Minds ging het over die onzichtbare rekening die in elke relatie meeloopt. Het idee komt van Stephen Covey, die het de emotionele bankrekening noemde. Iedere keer dat je aardig bent, je afspraak nakomt, oprecht luistert of een compliment geeft, doe je een storting. En iedere keer dat je iemand afsnauwt, een belofte breekt of alleen maar kritiek levert, doe je een opname. Het saldo is het vertrouwen dat je samen hebt opgebouwd. En de ijzeren regel: je kunt niet opnemen van een rekening waar niets op staat.

Vijf op één
Zit er ook onderzoek achter? Psycholoog John Gottman zette stellen in zijn Love Lab, een appartement vol camera's en sensoren, en turfde elke warme blik en elk grapje als iets positiefs, en elke steek onder water als iets negatiefs. Aan de verhouding tussen die twee kon hij met grote nauwkeurigheid voorspellen welke stellen samen zouden blijven. De stabiele relaties hadden een duidelijk patroon: op elke negatieve interactie stonden er ongeveer vijf positieve. Vijf stortingen op één opname. Zakte een stel structureel onder die verhouding, dan liep de rekening leeg, en de relatie ook. Waarom zoveel? Omdat je brein slecht harder laat aankomen dan goed. Bad is stronger than good: één verwijt grijpt dieper in en blijft langer hangen dan een compliment van dezelfde grootte. Een oeroude beveiliging die je voorouders in leven hield, maar die nu vooral je relaties kan uithollen.

Zo houd je je saldo op peil
Stort vaak en klein: oprechte waardering, echt even vragen hoe het gaat, je afspraak net iets eerder nakomen dan verwacht. Stort voordat je moet opnemen, zodat er iets op de rekening staat als je iets moeilijks moet zeggen, want dat moment komt altijd. Ken de wisselkoers: reken op ruim vijf op één, en corrigeer dus niet vaker dan je waardeert. En weet dat stortingen persoonlijk zijn: voor de één is publiekelijk geprezen worden een cadeau, voor de ander juist een opname, dus kijk goed hoe iemand reageert. Een compliment hoeft trouwens niet vanzelf op te komen, je mag actief zoeken naar iets waar je iemand oprecht voor kunt waarderen.

De emotionele bankrekening is er, of je hem nu ziet of niet, in elke relatie op je werk en thuis. Je merkt hem meestal pas als je er te lang niet in hebt gestort. Dus stort, klein en vaak. Het werkt fijner samen, en de wereld wordt er ook gewoon mooier van.

Bronnen: Stephen Covey (de emotionele bankrekening); John Gottman (de vijf-op-één-verhouding uit het Love Lab).