Waarom je niet verandert (en het niet aan je discipline ligt) Het Immunity to Change-model

Zes van de zeven hartpatiënten veranderen hun leefstijl niet. Ook niet na een infarct. Ook niet als de cardioloog, de fysiotherapeut en de diëtist klaarstaan met een plan. Ook niet als ze zelf de noodzaak voelen, want het gaat letterlijk over leven of dood.

Onderzoeker Lisa Lahey van Harvard wilde weten waarom. Haar antwoord, samen met collega Robert Kegan vastgelegd in het boek Immunity to Change, is verrassend opbeurend. Het ligt niet aan je karakter. Het ligt aan een mechanisme in je brein dat veel verklaart over verandering die maar niet wil lukken.

Gas en rem tegelijk
Stel, je bent leidinggevende en je wilt vaker delegeren. Je weet dat het beter is voor je team, je weet dat het beter is voor jezelf, en toch blijf je dingen naar je toetrekken. Volgens Kegan en Lahey heb je naast dat zichtbare commitment ("ik wil delegeren") een verborgen tegengesteld commitment. Bijvoorbeeld: "ik wil niet incompetent overkomen". Als je delegeert, denken ze misschien dat je het zelf niet kunt. Dus rem je onbewust af.

Het beeld dat Kegan en Lahey gebruiken: je zit in een auto en trapt tegelijk op het gaspedaal en de rem. De auto trilt, de motor loeit, en je komt geen meter vooruit. Niet omdat je een slappe chauffeur bent, maar omdat twee even sterke commitments met elkaar vechten.

Drie vragen die ruimte geven
Het Immunity to Change-model nodigt uit tot drie stappen. Eén: schrijf op wat je wilt veranderen. Twee: zoek je verborgen tegengestelde commitment. Wat zou je verliezen als de verandering wel slaagt? Drie: onderzoek of de aanname onder dat tegengestelde commitment eigenlijk wel klopt.

Wie 160 kilo weegt en wil afvallen, kan ontdekken dat eten gekoppeld zit aan gezelligheid. Afvallen voelt dan onbewust als een ongezellig leven kiezen. Pas als die aanname ter discussie staat, ontstaat ruimte. Kan een leven gezond én gezellig zijn? Hoe ziet dat eruit? Wie doet dat al?

Geen slappeling
Het mooiste aan dit model is wat het wegneemt. De schaamte dat je iets graag wilt en het niet lukt. De gedachte dat het aan je discipline ligt. Je bent niet immuun voor verandering. Je hebt op dit specifieke gebied alleen twee sterke commitments tegelijk. Zodra je dat ziet, kun je af en toe gas geven en af en toe remmen. En zo navigeer je veel soepeler door het leven.

‍